Wednesday, 7 August 2013

ZOGAM MASALA - X


By ~ Sang Quptong 




Ei Zomite i mel uh hoihlou ahi hetkei, himahleh kamsung ah Guantheih tuamtuam i haulua ua hiven..! Khuhpuak ruap-ruap zozen in, 'Koi na zanah (laizial)' chi thouthou..! Kam bang namse thriap-thuap in, tuibuk bang muam behbeh zomah, i sung uh leh i gilpite uh le hoihthei sa zawbawn ka hi. Kidawm deuh ni chinuam dan i hi. ''God helps those who helps themselves'' chih le om abang (?).





I vengsung uh, lamlian gei khawng a, ''CLEANLINESS IS NEXT TO GODLINESS'' chih bang lianpi a taak (Gelh) dengdang, a zui lah kihi tuanlou. Sianthouna i gen lailai un, Lampi gei a i thil takkhiatte uh lak a, lauhuai mahmah khat, "Mi tengteng toh kituahna leh siangthouna delh un, huai siangthouna lou in kua mah in Toupa a mu kei ding uhi:" (Hebrute 12:14). Chih hitel ve aw..! Mi tengteng toh kituahna i delh uh hia? Taisan zaw i hi uh hia leh? Innveng-Innpam nasan toh gamgi thu khawng a kinana theite i hih khak d'uh lauhuai hi.




Thu hoih pipi leh Bible chang hoih pipi i taakkhiat ngal leh chu zui bek le taakkhiatman omdeuh di hi a maw? Police te dan enkai dia om ua, amau mah in bohsia i chi vek uh, eilam leng ki-en masa le; I thil takkhiatte uh kua zuih dia i takkhiat eita? A takkhete mah hilou maw a zuilou?




Biakinn sung apan a pawt phet in; Khaini, Raja, Paras, Tuibuk, Laizial te i kam tun pah lawlaw. 'Pathian munteng a om ahi' chi ngal a, Biakinn sung kia a om mah i batsak mawk ua leh I Zogam uh, Buh leh Tui kia a kiallou deuhdeuh dia, i kialna uh tam deuhdeuh di ahi chih, gingtu (Christia­n) ka hi kichi teng bek in thei le a selaw dia hia?




Mi'n New Bazar (Lamka Context et in) a niin buak (Paih) nawnlouh di a chih leh kisaan deuhdeuh. Nulla kuak neu chikchik a i bawl sunsunte uh lah, 'Dustbin' suak sak mai..! Migam khawng a Nulla kuak a tui luang hi a, eigam (Zogam) a vuah tamzuk deuh ahi diam a, Lamlian dimdim a luang zoizoi sek. Mihing leh Tui, lamlian i kituh sung uh zaw, i gam uh a khangtou ngeikei di (?) Niin Khonkhawm a gari taite lah, mi'n niin guang khinlou chih thei zen a taisan teitei mawk. ADC te'n, a gari khawl hun sung di 'fixed' chetchet ahih diam a, huchia fixed ahihleh le, 5-10 minutes bek khawlsak le bang a chi dia?' Time is Money' chih, haitheih ziak a kinoh hehu i hi uh hai leh? I duty subuching phot in, huaichiah a ban ah niin lakhawm zaw le maw? Dustbin (Plastic)­ te, a neitu khaksuk manlou zen a ataikhiat lawlaw chiang a, khiatsuk ekh louh theihlouh ahi a, huchia Siik hizenlou in i Lamlian phokpi uh a denkhak cia se chetchet mai dan ahi.




I gou manpha uh, Nulla kuak a i seel thinthen te uh, vuahzuk chiah hong kiphoulak taktak zaw, Gou selguk om hia chi a, a suikhe dia 'CBI' te hong kipat uh a ngai nawn kei..! Vuahtui in lamlianlai ah hong phou khevek mai hi. Bottle leh thil kihhuai tuamtuam (Numei te a) te khawng, hawktui in lamlian ah hon tuah nainai bang zaw; Tuikulh gam kituh ziak a, China Longpi te'n Japan gamlam a manoh uh bang nainai a, et-et theih mawk ve o..! Migam a zaw, vuah azuk chia nulla kuak a niinte luanglut hi a, eigam ah hong luangpawt ua hiven..!




Vuahtam chia i punbehna mahmah uh chu, 'Tedim River', Tipaimukh River', Nehru Marg River' chihte ahi. I lampite uh lui hong suakmai a, Lanva Lui, Lailam Lui, Tuitha Lui chihte behlapna hong suak a, kipunbeh mahmah vanglak hi. A uih thei law deuh chih man thu..!.




Vuah a zuk leh lah 'Buannawi', khua aphat zek lelah, 'Zogam Powder' chihte vei leh tak bang a kihelh ziahziah mai dan ahi. Vuah hong zu a, lamlian kuakte ah tui hong vung zek alah, Gari a taite'n khe a paite dawm mawngmawng lou, hawktui nakh deuh a gawi in hon thehsak (Thehbuan) uh bang zaw, 'Nek dia lah su, paih dia lah sa' a chih bang ua, 'Huchipi a pawt dia lah kiniin deuh, inn a kikhek dia lah, inn gamlapi hita' chihte khawng, thu nepnawi, 'GOD GIFT-II (Khe Nih)' a paite adia buaina mahmah ahi nawn.




Lamka khopi sung kia en lehang, Sazuaknate singthou nasa uh hia? Ui leh Mihingte sa khawng i kituh ua leh nuam nainai vanglak i sa uh hia? Thou khawng in boh litlit? Lampi dung khawng ah lah Sazuakna simsenglouh kivual mai, Lanva lam tan ah omsuak a, akhente ngial 'Workshop' gei ah om hi. A Sazuakna namsiat toh gari thautui gim toh, kizahzen in om mawk ve aw..! Leivui khu khawng in bawh nainai vanglak in, en limchi tak a va lei nainai zel..! Kidamthei-thei le sa zawbawn ka hi. Gan-puul sa zaw hon zuaknawn hial dah mai un aw, mi Mid-Day meal nekziak a si leh damlou a om hial ua, en ganpuul sa tata zuaknuam (aman tawm a leithei uh, sazuak te'n). Nami-Nasate uh Ganpul sa in zaw vak nawn dah mai un aw? Vety. Department te'n lah hong enkai kei hial di ua (?).




Tuadan a i pai touhtouh ua leh kipuul bei khong di dan ahi. Natna tuamtuam hong tam dia, Zomite' vaigam a khutdoh zah le phaloute lak, natna in hon opkhum leh koi ah suakta nawn di? I damdawi inn te uh lah theihsa hi a? Sapte'n '' Prevention is better than Cure'' a chih uh, a theihlouh un ana zatsak le bang a apoina om. A guk ka chih ziak ahihleh, a guk a thil hih mahmah nuam i sak ziak uh ahi mai hi.




Tulai khangthakte', PARAS nelou 10% kan ahi kei di. Kum 10 hong pai dia, I GAM uah CANCER natna, 'Common Disease' hong hi dia, 'Cancer Town' i suah diam? Cancer Town' chi a Namdangte theih in i om duam? A kizuak tam pen lah Paras, Kuva chihte hi maimah..! Tuibuk lah ZOMI te Product chikhat ana hi zomah a, Tuibuk in Cancer vei hon behlap mahmah di chih, Misiamte gen apan i zak uh ahi. Huchi ahihman in, I thilhihte uh velchian thak in, Mahni leh mahni kithat i hihkhak d'uh kivengchiat lehang chih i duhthusam ahi.



* Aban,'' ZOGAM MASALA -XI '' ah aw.....?

No comments:

Post a Comment