Verb, adjective leh noun ban ah abstract noun thumal ban ah 'in' /'un' pen tuam gelh ( gelhmat/khom louh ) ding :
v- genin/un (Diklou( X) - gen in/un
adj- hoihtakin (X) - hoihtak in
n - Ginpuin (X) - Ginpu in
ab n - hoihnain (X) - hoihna in
adj- hoihtakin (X) - hoihtak in
n - Ginpuin (X) - Ginpu in
ab n - hoihnain (X) - hoihna in
# Letter " J " zat tang in " Z ' ana zang phot inla, Foreign/pau dang thumal a " J " a kizatna ah bel amau zatmah zatpih phot ding ahi.
Etsakna : Jesus, James, Jerusalem, John, Zaire, New Zealand.
----------------------------
Gelhmat dingte :
Tumal ki repeat peuhmah ahithei tan a gelhmat ding ahi.
teitei, mahmah,
penpen, zenzen,
dandan, mengmeng,
zelzel, kawmkawm,
tengteng, dandan
leh adangdang.
--------------------
Mabelh (prefix ) ah gelhmat a ngaihna bang om thei zel, a dik di pen theihhak, hileleng, a word zil a zat tawm mai ngai pawl om.
Hiaite en zek in :
adik - a dik
aom - a om
atung in - a tung in
aziak - a ziak
Hiai a prefix ( mabelh) thumal " a " toh a ban a thumal gelhmat louh a hoih ding.
------------------------------
Mabelh (prefix): 'su-' leh 'pi-'
su- sulian, suneu,suthupi, supiching, supuuk leh adangdang
Etsakna : Jesus, James, Jerusalem, John, Zaire, New Zealand.
----------------------------
Gelhmat dingte :
Tumal ki repeat peuhmah ahithei tan a gelhmat ding ahi.
teitei, mahmah,
penpen, zenzen,
dandan, mengmeng,
zelzel, kawmkawm,
tengteng, dandan
leh adangdang.
--------------------
Mabelh (prefix ) ah gelhmat a ngaihna bang om thei zel, a dik di pen theihhak, hileleng, a word zil a zat tawm mai ngai pawl om.
Hiaite en zek in :
adik - a dik
aom - a om
atung in - a tung in
aziak - a ziak
Hiai a prefix ( mabelh) thumal " a " toh a ban a thumal gelhmat louh a hoih ding.
------------------------------
Mabelh (prefix): 'su-' leh 'pi-'
su- sulian, suneu,suthupi, supiching, supuuk leh adangdang
Hiaite i simkhelh leh nuamlou sesuih a bat ziak in mabelh a 'su-' tang in nungbelh a '-sak' toh leng a gen kibang theithou hi.
sulian = liansak, suneu = neusak, suthupi = thupisak, supiching = pichingsak, supuuk = puuksak ( Same meaning)
sulian = liansak, suneu = neusak, suthupi = thupisak, supiching = pichingsak, supuuk = puuksak ( Same meaning)
pi - pibawl, pikuan, pichin, pisak, pingaihsut
------------------------------
Mabelh (prefix) - KI
1. Ganhingte' lu a om 'KI' (horn) toh hiai mableh 'ki-' kibanglou hi.
------------------------------
Mabelh (prefix) - KI
1. Ganhingte' lu a om 'KI' (horn) toh hiai mableh 'ki-' kibanglou hi.
2. Mabelh a 'ki-' pen consonant toh a kizomleh gelhmat diing ahi. Mabelh a 'ki' a kizat chiang in khatsang a tamzaw thilhhihna ahi tangpi.
Kibuan, kisual, kinai, kimuang-ngam ,kikhem, kisai, kitawng, kivual, kichiah
Kibuan, kisual, kinai, kimuang-ngam ,kikhem, kisai, kitawng, kivual, kichiah
3. 'ki-' toh lai-aw (vowel) a kizomleh athekna (hyphen) koih in simkhelh a tawmsak, a gen leng theihkhen theih hi
ki-at (✔) - kiat (X),
ki-eng (✔) - kieng (X),
ki-am (✔) - kiam (X)
--------------
Va, hon, hong, n'ong, k'ong::
Hiai atung a te a verb toh gelhmat louh diing ahi. 'va' in akuankhe lam, 'hon' in tutmun leh naichik septheihte kawk a, 'hong' in a naih or zuan lam kawk hi. Thumal kaihton (contraction) ahihleh gelhmat teitei a ngai hi.
Zun va tha in
An hong ne in
Nou hon pe dih
An n'ong ne diam?
K'ong hoh diam?
----------------------
Hiai thumalte toh a root-word gelhkhawm ding ahi:
-bawl, (baihbawl, houbawl, haibawl, etc)
-chih/chin (khochih, namchih/chin, munchih/chin, etc)
-dan/zia (paidan/zia, dondan/zia, itdan/zia, muhdan/zia, etc)
-huai (dahhuai, haihuai, zumhuai, muanhuai, enhuai, etc)
-kha (chiamkha, enkha, hihkha, itkha,khialkha, etc)
-khia (hihkhia,dengkhia, nuikhia, zuutkhia, hongkhia, etc)
-khial (bawlkhial, hihkhial, nuikhial, semkhial, awnkhial, sakhial, etc)
-lam (gitlouhlam, hauhlam, manlam, nuamlam, kiamlam, siatlam, etc)
-sa (hoihsa, pilsa, mohsa, vulsa, siamsa, etc)
-tan (bottan, sattan, iptan, doktan, etc)
-vai (buaivai, chiilvai, daivai, adangdang
ki-at (✔) - kiat (X),
ki-eng (✔) - kieng (X),
ki-am (✔) - kiam (X)
--------------
Va, hon, hong, n'ong, k'ong::
Hiai atung a te a verb toh gelhmat louh diing ahi. 'va' in akuankhe lam, 'hon' in tutmun leh naichik septheihte kawk a, 'hong' in a naih or zuan lam kawk hi. Thumal kaihton (contraction) ahihleh gelhmat teitei a ngai hi.
Zun va tha in
An hong ne in
Nou hon pe dih
An n'ong ne diam?
K'ong hoh diam?
----------------------
Hiai thumalte toh a root-word gelhkhawm ding ahi:
-bawl, (baihbawl, houbawl, haibawl, etc)
-chih/chin (khochih, namchih/chin, munchih/chin, etc)
-dan/zia (paidan/zia, dondan/zia, itdan/zia, muhdan/zia, etc)
-huai (dahhuai, haihuai, zumhuai, muanhuai, enhuai, etc)
-kha (chiamkha, enkha, hihkha, itkha,khialkha, etc)
-khia (hihkhia,dengkhia, nuikhia, zuutkhia, hongkhia, etc)
-khial (bawlkhial, hihkhial, nuikhial, semkhial, awnkhial, sakhial, etc)
-lam (gitlouhlam, hauhlam, manlam, nuamlam, kiamlam, siatlam, etc)
-sa (hoihsa, pilsa, mohsa, vulsa, siamsa, etc)
-tan (bottan, sattan, iptan, doktan, etc)
-vai (buaivai, chiilvai, daivai, adangdang
Behlap zel ding..

No comments:
Post a Comment